Scheepvaart op De Waal, hier bij Nijmegen, en de IJssel kan bij droogte van de rivieren minder zwaar worden beladen. Klimaatadaptie speelt hier een grote rol. Foto: Rijkswaterstaat

Brancheorganisatie KBN ziet de structurele verschuiving van binnenvaart naar wegtransport bij aanhoudend laagwater door klimaatverandering als ‘waarschuwing’. De zorgwekkende uitspraak werd gedaan in een rapport van de Raad voor leefomgeving en infrastructuur (Rli).

E. Lengkeek.

De Rli is een adviescollege voor het kabinet en bracht in juni het rapport ‘Ruimtelijke ordening in een veranderd klimaat’ uit. De komende decennia zijn ingrijpende maatregelen nodig om Nederland waterveilig te houden, voor wateroverlast te behoeden en de beschikbaarheid van voldoende zoetwater te waarborgen, schrijven de samenstellers. ,,Deze maatregelen zullen grote ruimtelijke gevolgen hebben. Er is bijvoorbeeld extra ruimte nodig voor dijkversterking, rivierverruiming en waterberging. Maar ook de manier waarop we de ruimte gebruiken voor bijvoorbeeld wonen, werken, landbouw, energie en natuur zal moeten veranderen. Als we nu woningen bouwen op de verkeerde plekken (bijvoorbeeld omdat die in de toekomst nodig zijn voor dijkversterking of waterberging), lopen de toekomstige kosten voor het waterbeheer te hoog op.’’

Waal en IJssel
Klimaatadaptatie is volgens de samenstellers van het rapport een breed vraagstuk. Maar het gaat vooral over opgaven die zijn gerelateerd aan water: te veel water als gevolg van zeespiegelstijging, extreme en langdurige regenval en hoge rivierafvoeren, en te weinig zo staat in het rapport te lezen.

Dreiging reverse modal shift is waarschuwing voor het geval we niets zouden doen


De IJssel. Foto: E. Lengkeek.

Meer specifiek wordt ook ingegaan op binnenvaarttransport versus droogte in de belangrijke rivieren. ,,In droge periodes zal de scheepvaart steeds meer hinder ondervinden van langdurig lage waterstanden. Mede door de bodemerosie neemt de bevaarbaarheid van de rivieren af. Onder andere delen van de Waal en de gehele IJssel zijn hier gevoelig voor. Schepen kunnen daardoor minder zwaar worden beladen. Op termijn is een structurele verschuiving van binnenvaart naar wegtransport niet uitgesloten (KiM, 2021). Ook neemt de kans toe op te weinig aanvoer van water via de IJssel naar het IJsselmeergebied als zoetwaterbuffer (IenW et al., 2023b). De grenzen van fysieke maatregelen om alle rivierfuncties te kunnen blijven accommoderen, komen daarmee in zicht. Ook de functies zelf zullen zich moeten aanpassen: van de scheepvaart (kleinere en/of ondieper stekende schepen) tot de natuur, landbouw en recreatie langs de rivier’’, aldus het rapport.

‘We werken eraan’
,,Het is goed om te beseffen dat we in tijden van flinke watertekorten het water nodig hebben op de kwetsbaarste plekken, zoals de drinkwatervoorziening, energievoorziening en de stabiliteit van waterkeringen’’, zegt Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN). De uitspraak dat ‘op termijn een structurele verschuiving van binnenvaart naar wegtransport niet is uitgesloten’, ziet de brancheorganisatie als waarschuwing.
,,Dat is met recht een zorg, omdat deze reverse modal shift niet positief zal uitpakken voor de Nederlandse economie en infrastructuur. KBN ziet deze uitspraak vooral als waarschuwing als we niets zouden doen. Dat doen we wel. Zo hebben we afgelopen jaar een laagwatervisie uitgebracht en werken we nauw samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en met Rijkswaterstaat.’’
De binnenvaartbranche is onder meer betrokken bij het programma Internationaal Riviermanagement (IRM) en het Deltaprogramma waarin aandacht wordt geschonken aan het bevaarbaar houden van de waterwegen.

——–

PODCAST
KBN publiceerde een podcast (https://lnkd.in/eSWaWTau) over de invloed van waterschaarste en toekomstbestendige vaarwegen.